Amerykańscy naukowcy opracowali uproszczony model, który – wzorując się na sygnałach godowych świetlików – szuka cech wyróżniających sztuczny sygnał na tle naturalnych pulsarów. Praca ukazała się w czasopiśmie „Scientific Reports” i ma na razie charakter wyłącznie koncepcyjny.
Dlaczego szukać inaczej?
Dotychczasowe poszukiwania pozaziemskich cywilizacji skupiają się głównie na sygnałach radiowych, takich jakie sami nadajemy od około stu lat. Od 2016 roku inicjatywa Breakthrough Listen szuka także optycznych impulsów laserowych. Problem w tym, że wraz z przejściem na telewizję kablową i internet Ziemia staje się mniej „głośna” w eksploracji radiowej, a obca cywilizacja mogłaby mieć za sobą podobnie krótki okres takiej aktywności. Autorzy piszą więc, że do rozpoznawania inteligentnych sygnałów w danych astronomicznych mogą być potrzebne nowe ramy pojęciowe.
Inspiracją stały się świetliki. Samce w okresie godowym wysyłają serie błysków, a ich wzór – czas trwania, rytm, liczba powtórzeń czy kolor – różni się między gatunkami i regionami. Sygnał musi się przy tym wyróżniać na tle roju innych owadów, a jednocześnie nie może zużywać zbyt dużo energii ani zbytnio narażać owada na drapieżniki. Badacze oparli się na pracy z 2022 roku, która opisywała, jak takie sygnały mogą ewoluować.
Jak działa model
Zespół, któremu przewodził Cameron Brooks z Arizona State University, nie szuka dosłownych błysków. Model dotyczy abstrakcyjnej struktury sygnału: okresu powtarzania i długości impulsu. „Ewoluujący” sygnał miał być jak najbardziej odmienny od tła złożonego z regularnych sygnałów pulsarów, a zarazem jak najmniej energochłonny, czyli włączony przez możliwie małą część czasu.
Pulsary to szybko wirujące, silnie namagnetyzowane gwiazdy neutronowe, które wysyłają regularne wiązki promieniowania. W Drodze Mlecznej jest ich około 100 tysięcy. Gdy odkryto je w 1967 roku, ich regularność była tak zaskakująca, że rozważano nawet, czy nie są transmisją obcych.
Test na danych pulsarów
Do testów użyto danych 3724 pulsarów z bazy Australia Telescope National Facility. Profile impulsów zamieniono na zapis „włączony/wyłączony”, w zależności od przyjętego progu natężenia. Główny eksperyment wykorzystał 158 pulsarów w promieniu pięciu kiloparseków (około 16 tysięcy lat świetlnych) od Ziemi, przy częstotliwości 1400 MHz. Leży ona blisko słynnej linii wodoru 1420 MHz (21 cm), a mikrofale tej długości przenikają przez obłoki pyłu, więc są ulubionym pasmem astronomów i potencjalnie także obcych.
Optymalizacja dała dwie struktury sygnału: jedną, gdy pomija się koszty energii, i drugą, wspólną dla wszystkich ustawień uwzględniających te koszty. Autorzy podkreślają, że to strategia „najpierw wykrycie”: sztuczny sygnał mógłby zdradzać się relacją do otoczenia, nawet jeśli nie rozumiemy jego treści. Ma to uzupełniać, a nie zastępować dotychczasowe metody SETI.
Co to oznacza w praktyce
Dla czytelnika w Polsce nie jest to wiadomość o realnym odkryciu, lecz o nowym pomyśle na analizę danych. Nic nie wskazuje na to, że ktokolwiek już coś wykrył; model pokazuje jedynie, jak mógłby wyglądać sygnał odróżniający się od pulsarów. Podobne dane radioastronomiczne zbierają teleskopy na całym świecie, w tym europejskie, więc takie podejście mogłoby w przyszłości być stosowane także w analizach prowadzonych przez instytucje z UE – na razie jednak nie ma informacji o takich planach.
Warto też zwrócić uwagę na szerszy wniosek: poszukiwania życia pozaziemskiego coraz częściej odchodzą od założenia, że obcy będą komunikować się podobnie do nas. Inspiracje z natury, od świetlików po badania komunikacji zwierząt, mogą pomóc przełamać ten schemat.
Źródło: Phys.org – „Extraterrestrial detection inspired by firefly communications could distinguish alien signals from pulsars”
